ژول ريشارد ( ص 96 س 29 - ص 66 چاپ اول ) ژول ريشارد از اهل فرانسه و از مردم « اوتره » Autrey از ولايت « فرانش‌كنته » Franche - Comte نزديك « گرى » Grey ( سه سال در دربار ايران ، ص 129 ) كه در زمان محمد شاه در تاريخ 29 اكتبر 1844 به ايران آمد و پس از يك سفر به فرانسه و بازگشت به ايران در طهران ماند و به علت پيش‌آمدى ناموسى كه دخترى كرد را در خانهء او يافتند مسلمان و رضا خان ناميده شد و جريان آن را گوبينو نمايندهء سياسى فرانسه در طهران به وزير امور خارجه به فرانسه گزارش داده است و ترجمهء آن در مجلهء سخن ( سال 12 ش 6 ص 700 - 704 و ش 7 ص 737 ) چاپ شده است . در به دو ورود به طهران در خانه‌اى منزل كرد كه زن فرانسوى حاجى عباس گلساز شيرازى هم در آنجا مسكن داشت . اين زن در آن زمان جزو كاركنان حرمخانهء سلطنتى بود . ريشارد در چهارم اوت 1847 مبتلا به و با شد و همين زن فرانسوى او را پرستارى كرد تا بهبود يافت و پس از هشت نه روز معالجه شد ( مقالات گوناگون ، ص 47 و ص 123 ) . زبان مادرى ريشارد فرانسه بود ، اما انگليسى و ايتاليائى و اسپانيائى و آلمانى و لاتين هم مىدانست . وى ابتدا در طهران به‌طور خصوصى به تدريس زبان فرانسه مىپرداخت و نخستين كسى است كه اصول عكاسى روى صفحهء نقره را به ايران آورد و نخستين بالون را در ايران ساخت و به هوا فرستاد و نخستين‌بار الكل را در ايران ساخت و باز براى نخستين‌بار كشتى بخارى كوچكى ساخت و در قصر محمديهء نياوران در روز سلام در حضور درباريان به آب انداخت . پس از تأسيس دار الفنون معلم زبان فرانسهء آنجا شد و تا پايان عمر يعنى شوال 1308 هجرى قمرى در اين شغل باقى بود و سرانجام در يازدهم آن ماه در طهران درگذشت و در حوالى آب‌انبار قاسم خان بر سر راه طهران به شهر رى مدفون شد ( مجلهء يادگار ، س 3 ش 10 ص 25 ) . خانوادهء او هم اكنون در طهران هستند و از او يادداشتهائى باقىمانده است كه اندكى از آن به‌طور متفرقه چاپ شده « * » و اگر روزى تمام آن چاپ شود ارزش بسيار دارد . ريشارد خان صاحب يكى از بهترين مجموعه‌هاى مسكوكات ايران نيز بود كه سرنوشت آن معلوم نيست و اميد است كه روزى براى مطالعات علمى در دسترس همگان قرار گيرد .

--> ( * ) از جمله در كتاب « مقالات گوناگون » ضمن نوشته‌هاى دكتر خليل خان اعلم الدوله ثقفى ، به اهتمام مهدى بامداد . ( تهران ، 1322 ) .